کار کودکان بسیار معمول است و می‌تواند شامل کار در کارخانه، معدن، روسپی‌گری، کشاورزی، کمک در کسب و کار والدین، داشتن کسب و کار شخصی (مانند فروش غذا) یا کارهای نامتعارف باشد. ناپذیرفتنی‌ترین شکل‌های کار کودکان استفاده نظامی از کودکان و تن‌فروشی کودکان است.

دکتر نسرین دانش، مدرس دانشگاه و جامعه شناس در خصوص کودکان کار گفت: کودکان کار با مشکلات جدی روبرو هستند که بر آنها تأثیرات عمده‌ای دارد. برخی از این مشکلات عبارتند از:

سوءاستفاده و بهره‌برداری: کودکان کار ممکن است تحت سوءاستفاده قرار بگیرند و در شرایط غیرانسانی کار کنند. آنها ممکن است مورد ضرب و شتم، سوءاستفاده جنسی، بدردسر قرار گرفتن در کارهای خطرناک، بی‌حقیقتی دریافت حقوق و بدردنخوری در شرایط کاری قرار بگیرند.

عدم دسترسی به تحصیل و آموزش: کار کردن در سنین کودکی می‌تواند مانع از دسترسی به تحصیلات منظم و آموزش‌های کیفی شود. کودکان کار معمولاً برای تأمین درآمد خانواده‌شان وارد بازار کار می‌شوند و از فرصت‌های تحصیلی محروم می‌شوند، که در نتیجه امکانات آینده بهتری را از دست می‌دهند.

خطرات بهداشتی و ایمنی: کودکان کار در محیط‌های کاری خطرناک و بدون تجهیزات ایمنی فعالیت می‌کنند. آنها ممکن است در معرض آسیب‌ها و حوادث مانند آسیب‌های جسمی، سوختگی‌ها، تصادفات و زندگی در شرایط نامساعد قرار بگیرند.

از بین رفتن طفولیت: کودکان کار زمان و طفولیت خود را به جوانی و بزرگسالی می‌دهند. آنها به فعالیت‌های بزرگسالانه مشغول می‌شوند و از حقوق و زمان لذت‌بردن از طفولیت بی‌نصیب می‌مانند. این امر می‌تواند تأثیرات عمده‌ای بر روی رشد روانی و اجتماعی آنها داشته باشد.

از دست دادن آینده بهتر: از آنجایی که کودکان کار فرصت‌های تحصیلی و آموزشی مناسبی ندارند، آینده بهتری را به دست نمی‌آورند. آنها به طور معمول در مشاغل غیررسمی و با درآمد کم فعالیت می‌کنند، که این می‌تواند بر سطح زندگی و توسعه شخصی آنها تأثیر منفی بگذارد.

دکتر دانش ادامه میدهد: این تنها بخشی از مشکلات کودکان کار است و برای حل این مشکلات نیاز به تلاش و همکاری مستمر از سوی جوامع و نهادهای مربوطه است.

این مدرس دانشگاه و جامعه شناس افزود: مسئله کودکان کار در جوامع بسیاری از کشورها یک چالش جدی است. برای حل این مشکل، نیاز به رویکردهای چندجانبه و هماهنگی بین بخش‌های مختلف جامعه داریم. در زیر، چند راه‌حل برای مشکلات کودکان کار را بررسی می‌کنیم:

تأمین تحصیل و آموزش: ارائه دسترسی به تحصیل و آموزش کیفی و بدون هزینه به کودکان کار، از جمله راه‌های مهم برای حل این مشکل است. این شامل ایجاد مدارس رایگان و قوانین برای اجباری کردن تحصیل کودکان در سن تعیین شده است.

تأمین شغل برای والدین: تأمین فرصت‌های شغلی مناسب برای والدین، باعث کاهش نیاز آنها به استفاده از کودکان برای تأمین درآمد خانواده می‌شود. ایجاد فرصت‌های شغلی مناسب و آموزش مهارت‌های کاری برای والدین می‌تواند به کاهش کودکان کار کمک کند.

تأمین حمایت اجتماعی و اقتصادی: برنامه‌ها و سیاست‌های حمایتی اجتماعی و اقتصادی برای خانواده‌های کارگر و کودکان کار، می‌تواند مانع از انجام کارهای خطرناک و غیرمجاز توسط کودکان شود. این شامل برنامه‌های حمایتی مالی، خدمات بهداشتی و درمانی، مسکن مناسب و سایر امکانات اجتماعی است.

افزایش نظارت و رصد: افزایش نظارت و رصد بر کودکان کار و صنایع و کسب‌وکارهایی که از نیروی کار کودکان استفاده می‌کنند، می‌تواند به شناسایی و متوقف کردن فعالیت‌های غیرقانونی و ضررآور کمک کند. نظارت دقیق‌تر و اعمال مجازات‌های سخت‌تر برای کسانی که از کودکان استفاده می‌کنند، ضروری است.

آموزش و پیشگیری: آموزش و آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها، جامعه و کودکان خود درباره حقوق کودکان و ضرورت حفاظت از آنها، می‌تواند از اهمیت برخورد صحیح با مسئله کودکان کار آگاهی بخشد. آموزش‌ها و برنامه‌های آگاهی‌بخشی باید به شناخت عمومی، قوانین و حقوق مربوط به کودکان کار تأکید کنند.

وی در پایان یادآور میشود: هماهنگی بین دولت، سازمان‌های غیردولتی، جامعه مدنی و سازمان‌های بین‌المللی در اجرای این راه‌حل‌ها بسیار اهمیت دارد تا بتوان مشکل کودکان کار را به طور جدی رفع کرد و آینده بهتری برای آنها فراهم کرد. امید است فردایی بهتر پیش رو باشد و این تدابیر به مرحله عمل برسد …

سوفیا عادلخانی / روزنامه نگار